menu
×
logo reslegal
menu

ODSZKODOWANIE ZA WYPADEK PRZY PRACY

Jak wskazują dane Głównego Urzędu Statystycznego, odnoszące się do wypadków przy pracy z roku na rok w zastraszającym tempie rośnie liczba zdarzeń powodujących u pracowników trwały uszczerbek na zdrowiu. Pozwala to zetem przyjąć, iż pracodawcy nie zapewniają pracownikom, wynikających z przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy, warunków umożliwiających prawidłowe wykonywanie powierzonych im obowiązków. Brak wymaganych kwalifikacji, nieprawidłowo wyposażone stanowisko pracy, brak wymaganego przeszkolenia, czy też wadliwy sprzęt to tylko niektóre spośród przyczyn tragicznych w skutkach wypadków przy pracy, które nader często kończą się długotrwałą chorobą, kalectwem, a nawet niekiedy śmiercią po stronie pracownika. Pomimo tego, że niejednokrotnie w wyniku rzeczonych wypadków pracownicy doznają poważnych urazów często nie dochodzą oni roszczeń odszkodowawczych z powodu strachu przed utratą pracy oraz innymi negatywnymi konsekwencjami, których mogą doświadczyć ze strony pracodawcy.

Aby ustalić czy jakieś zdarzenie stanowi wypadek przy pracy należy przytoczyć definicję legalną rzeczonego zdarzenia, wyrażoną w art. 3. ust. 1.ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. I tak za wypadek przy pracy uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w związku z pracą:

  • podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych;
  • podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika czynności na rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia;
  • w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy w drodze między siedzibą pracodawcy a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy.

Na podstawie art. 3 ust. 2 wskazanej powyżej ustawy na równi z wypadkiem przy pracy traktuje się wypadek, któremu pracownik uległ:

  • w czasie podróży służbowej, chyba że wypadek spowodowany został postępowaniem pracownika, które nie pozostaje w związku z wykonywaniem powierzonych mu zadań;
  • podczas szkolenia w zakresie powszechnej samoobrony;
  • przy wykonywaniu zadań zleconych przez działające u pracodawcy organizacje związkowe.

Jednym z pytań jakie pojawiają się na kanwie tematyki wypadków przy pracy jest to jak należy się w takiej sytuacji zachować? Odpowiadając na wskazane powyżej pytanie trzeba z całą stanowczością podkreślić, że o całym zdarzeniu trzeba niezwłocznie poinformować pracodawcę!!! W razie takiego wypadku, pracodawca ma obowiązek m.in. udzielenia pracownikowi pierwszej pomocy, zabezpieczenia miejsca zdarzenia, poinformowania o zaistniałym wypadku inspektora ds. bezpieczeństwa i higieny pracy, ustalenia przyczyn wypadku, a także sporządzenia i zatwierdzenia protokołu powypadkowego.

W przypadku zaistnienia wypadku przy pracy, pracownikowi, jako słabszej stronie stosunku pracy, przysługują dwie równoległe drogi dochodzenia roszczeń z tego tytułu. Mianowicie może on dochodzić odszkodowania zarówno od ZUS – u, jak i bezpośrednio od pracodawcy.

W ramach świadczeń ZUS pracownikowi przysługują następujące formy rekompensaty:

  • jednorazowe odszkodowanie za stały lub długotrwały uszczerbek na zdrowiu;
  • zasiłek chorobowy;
  • świadczenie rehabilitacyjne.

Przesłanką nabycia prawa do jednorazowego odszkodowania jest doznanie przez pracownika stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu. Stały uszczerbek na zdrowiu to takie naruszenie sprawności organizmu, które powoduje upośledzenie czynności organizmu nierokujące poprawy. Natomiast za długotrwały uszczerbek na zdrowiu uważa się takie naruszenie sprawności organizmu, które powoduje upośledzenie czynności organizmu na okres przekraczający 6 miesięcy, które jednak może ulec poprawie. Oceny stopnia uszczerbku na zdrowiu doznanego w wyniku wypadku przy pracy dokonuje się dopiero po całkowitym zakończeniu leczenia i rehabilitacji. Ustalany on jest przez lekarza orzecznika ZUS lub powołaną do tego celu komisję lekarską. Przyznanie lub odmowa przyznania rzeczonego świadczenia następuje w drodze decyzji administracyjnej, która co do zasady wydawana jest w terminie 14 dni od dnia otrzymania przez organ stosownych dokumentów oraz oceny stopnia uszczerbku na zdrowiu oszacowanego w ramach komisji lekarskiej ZUS. Jeżeli w wyniku wskazanej powyżej procedury zostało ustalone prawo do jednorazowego odszkodowania oraz jego wysokość, ZUS dokonuje z urzędu wypłaty odszkodowania w terminie 30 dni od dnia wydania decyzji.

Zasiłek chorobowy – jest to świadczenie finansowane przez ZUS. Pracodawca wypłaca świadczenie, jeśli suma dni niezdolności do wykonywania pracy nie przekroczyła 33 dni lub 14 dni dla osób po 50. roku życia. Gdy zatrudniony chorował łącznie dłużej niż 33 lub 14 dni, wówczas należność z tytułu zasiłku chorobowego wypłaca Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Rzeczony zasiłek otrzymuje ubezpieczony, który w wyniku wypadku przy pracy stał się niezdolny do jej dalszego wykonywania. Przysługuje od pierwszego dnia niezdolności do pracy, w wysokości 100% podstawy wymiaru (także za okres pobytu w szpitalu).

Świadczenie rehabilitacyjne – jest to świadczenie finansowane ze środków pochodzących z ZUS – u. Przysługuje ono ubezpieczonemu, który po okresie pobierania zasiłku chorobowego nadal jest niezdolny do pracy z powodu choroby zawodowej, a dalsza rehabilitacja i leczenie rokują powrót do zdrowia i odzyskanie zdolności do pracy. Wynosi 100 % podstawy wymiaru zasiłku chorobowego. Maksymalny okres pobierania świadczenia to 12 miesięcy.

Do innych świadczeń, jakich pracownik może dochodzić z ZUS należy m.in. zasiłek wyrównawczy, renta z tytułu niezdolności do pracy, renta szkoleniowa czy renta rodzinna. Wszystkie świadczenia wypłacane są poszkodowanym albo członkom rodzin poszkodowanych zmarłych w następstwie wypadku.

Równolegle do świadczeń dochodzonych z ZUS-u, pracownik, który uległ wypadkowi przy pracy i doznał szkody na osobie w postaci uszczerbku na zdrowiu lub rozstroju zdrowia, może żądać odszkodowania również od swojego pracodawcy na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego. Przy rozpoznawaniu tej kategorii spraw zastosowanie znajdą przepisy kodeksu cywilnego z zakresu czynów niedozwolonych. Dochodząc roszczeń bezpośrednio od pracodawcy pracownik musi jednak mieć na uwadze, iż koniecznym będzie wykazanie następujących przesłanek: wystąpienia realnie istniejącej szkody w postaci uszczerbku na zdrowiu, zawinionego działania lub zaniechania pracodawcy oraz istnienia pomiędzy szkodą a zachowaniem pracodawcy stosownego ciągu przyczynowo – skutkowego. Oznacza to zatem, iż decydując się na dochodzenie odszkodowania bezpośrednio od pracodawcy pracownik musi przygotować się na walkę o swoje prawa na drodze stosownych postępowań sądowych, albowiem pracodawca zapewne będzie robił wszystko, ażeby uniknąć wypłaty odszkodowania.

Gdy do wypadku przy pracy doszło w wyniku rażących uchybień, leżących po stronie pracodawcy, dodatkową drogą otwierającą możliwość uzyskania stosowanego odszkodowania jest złożenie zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa, m.in. takiemu pracodawcy można zarzucić czyn z art. 160 § 1 k.k. (narażenie na niebezpieczeństwo), art. 220 § 1 k.k. (niedopełnienie obowiązków z zakresie przepisów BHP), czy też art. 221 k.k. (niezawiadomienie o wypadku). Oprócz typowych dolegliwości prawnokarnych, na nieuczciwego pracodawcę mogą zostać nałożone, określone w kodeksie karnym, świadczenia kompensacyjne w postaci nawiązki, zadośćuczynienia lub odszkodowania przyznawanego na rzecz pokrzywdzonego przestępstwem. Dodatkowym argumentem przemawiającym na korzyść wskazanego powyżej rozwiązania jest wiążąca moc prawomocnego wyroku skazującego. Oznacza to zatem, iż sąd cywilny w ramach postępowania o odszkodowanie lub zadośćuczynienie będzie związany faktem popełnienia przez pracodawcę czynu zabronionego, co w znaczący sposób może ułatwić uzyskanie świadczenia odszkodowawczego.

Wartym zaznaczenia aspektem odnoszącym się do odszkodowania i zadośćuczynienia za wypadek przy pracy jest kwestia dochodzenia rzeczonych świadczeń kompensacyjnych, w przypadku gdy dojdzie do najbardziej tragicznego w skutkach zdarzenia, jakim jest śmierć pracownika. Otóż jeżeli w skutek wypadku przy pracy ubezpieczony pracownik zmarł, to należne odszkodowanie przysługuje członkom jego najbliższej rodziny:

  • małżonkowi (pod warunkiem że nie było orzeczonej separacji);
  • dzieciom własnym, dzieciom drugiego małżonka, dzieciom przysposobionym oraz przyjętym na wychowanie i utrzymanie przed osiągnięciem pełnoletności wnukom, rodzeństwu i innym dzieciom (także w ramach rodziny zastępczej);
  • rodzicom, osobom przysposabiającym, macosze i ojczymowi, jeżeli w dniu śmierci ubezpieczonego lub rencisty prowadzili z nim wspólne gospodarstwo domowe lub zmarły przyczyniał się do ich utrzymania albo jeżeli ustalone zostało wyrokiem lub ugodą sądową prawo do alimentów z jego strony.

Podsumowując rozważania w przedmiocie odszkodowania za wypadek przy pracy należy podkreślić, iż dochodzenie rzeczonych roszczeń nie jest wcale prostym zadaniem. Zastanawiając się nad wystąpieniem przeciwko pracodawcy trzeba przygotować się na to, że postępowanie w tym przedmiocie nie skończy się na jednej rozprawie. Koniecznym będzie przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego specjalisty z zakresu określonej dziedziny medycyny. Dodatkowo gdy przeciwko pracodawcy będzie toczyło się postępowanie karne rozstrzygnięcie sprawy cywilnej, co do zasady może ulec zawieszeniu, co znacznie wydłuży okres oczekiwania na rozstrzygnięcie w przedmiocie odszkodowania lub zadośćuczynienia.